İyilik karşılık beklenerek yapılırsa adı iyilik olmaktan çıkıp alışveriş olur.
Alışveriş ise ticarettir. Ticarete "iyilik" adı verilmez.

İyilik karşılık beklemeden Allah rızası için herhangi bir mahlukatı mutlu etmek, sıkıntıdan kurtarmaktır.

İyilik şu durum benzer ki ; bir bostanı eker bakımını yapar ihtiyaç sahiplerine ücretsiz sunarsın.

Dostluklar menfaat üzerine, karşılıklı çıkar üzerine kurulmaz. Kurulmamalıdır.
Allahu teala ayeti kerimede  yaptığı iyilikleri başa kakan insanı şöyle uyarmaktadır. "Ey iman edenler! Başa kakmak ve incitmek suretiyle yaptığınız iyilikleri boşa çıkarmayın!" (Bakara sûresi, 264)

Yine bu konuda Hz Rasûlullah şöyle buyurmaktadır.

"Üç sınıf insan vardır ki kıyamet günü Allah, onlarla konuşmaz, yüzlerine bakmaz, onları temize çıkarmaz. Hem de onlar için can yakıcı bir azab vardır." 

Râvî dedi ki,  Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem bu cümleyi üç kere tekrarladı.

 Ebû Zer:

- Bu kimseler tam bir mahrumiyete ve hüsrana uğramışlar. Bunlar kimlerdir, Ey Allah'ın Resûlü? diye sordu. Resûl-i Ekrem sallallahu aleyhi ve sellem  de:
- "Elbisesini kibirle yerlerde sürüyen,
yaptığı iyiliği başa kakan
ve yalan yere yemin ederek ticaret malını iyi bir fiyatla satmaya çalışandır" cevabını verdi. (Müslim, Îmân 171. Ayrıca bk. Ebû Dâvûd, Libâs 25; Tirmizî, Büyû' 5; Nesâî, Zekât 69, Büyû' 5, Zînet 103; İbni Mâce, Ticârât 30)

Gerek dinimiz ve gerekse örf ve geleneklerimiz iyilikleri başa kakmayı kınamış karşı çıkmıştır.


Yapılan bir iyilik başa kakılınca tıpkı şemsiye hikayesindeki gibi değersiz ve anlamsız kalınmakta.
Vakti zamanında yağmurlu bir havada  görmüş geçirmiş bir  hanımefendinin  acil işi çıkar,  fakat gel gör ki evde şemsiyesi yok. Evin tek şemsiyesini de beyi o gün işe giderken götürmüş.

Hanım; ne yapayım, ne edeyim derken komşusundan istemeyi düşünmüş. Komşudan şemsiyeyi rica etmiş, komşu kadın şemsiyeyi vermiş.

Güngörmüş kadın komşusuna teşekkür ederek acil olan işi için dışarı çıkmış. Saatler içinde işini halledip dönmüş ve ödünç aldığı şemsiyeyi komşusuna vermiş.

Şemsiye sahibi komşu şöyle bir bakmış "Ah komşum  bak şemsiyem sayesinde ıslanmaktan kurtulmuşsun."demiş

Hanımefendi komşu gülümseyerek teşekkür etmiş ve evine gitmiş. Gel zaman git zaman şemsiyeyi ödünç alan hanımefendi  ne vakit komşusuyla karşılaşsa aynı cümle tekrarlanıp durmuş.

Birgün yine beraber sahilde yürürken şemsiye sahibi kadın " ah komşum hatırlıyor musun yağmurlu Bir günde şemsiye vermiştim sana, şemsiyem olmasa halin nice olurdu" deyivermiş.

Şemsiyeyi ödünç alan hanımın canına tak etmiş ki bir anda kendini denizin içine atarak sırılsıklam haliyle "Bak komşum işte böyle olurdum" demiş.

İyilik yardımınıza koşan bir süvaridir. Karşılık beklerseniz süvariyi kör ve topal hale getirip
işlevsizleştirirsiniz. Yaptığı iyiliği iki tip insan başa kakar.  

Siz siz olun iyiliğinizi başa kakmayın hele de dost ve ahpaplarınıza...
Zeynep Haşemi