CHP’li Aşkın Genç’in enerji yoksulluğu sorularına Bakanlıktan rakamsız yanıt
CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç’in enerji desteklerinin kamuya maliyeti, borç nedeniyle elektriği kesilen haneler, icra takipleri ve desteklerin kapsamına ilişkin sorularına Bakanlıktan net rakam gelmedi. Genç, “Oran verip toplam sayıyı gizlediğinizde, sorunun büyüklüğünü de görünmez hale getirirsiniz” diyerek Bakanlığı enerji yoksulluğuna ilişkin tüm verileri açıklamaya çağırdı.
CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç’in enerji desteklerinin maliyeti, borç nedeniyle elektriği kesilen haneler, icra takipleri ve desteklerin hedefleme kriterlerine ilişkin yazılı soru önergesine Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından ayrıntılı veri gelmedi.
Bakanlık, 2020-2025 döneminde elektrik ve doğalgazda uygulanan desteklerin toplam maliyetini; bütçeden doğrudan transfer, görev zararı, kur farkı telafisi ve çapraz sübvansiyon başlıkları altında açıklamadı. Konut, sanayi ve ticarethane aboneleri için birim başına destek tutarları da paylaşılmadı.
Yanıtta yalnızca doğalgazda mesken abonelerine yüzde 45, elektrikte ise ortalama yüzde 55 oranında devlet desteği verildiği belirtildi. Ancak bu oranların vatandaşın faturasında kaç liralık karşılığa denk geldiği, hangi tüketici grubunun ne kadar destek aldığı ve desteğin kamu bütçesine toplam yükü açıklanmadı.
Bakanlığın verdiği sınırlı tablodan ise 2025 yılında her 10 bin elektrik abonesinden 23’ünün borcu nedeniyle elektriğinin kesildiği, her 10 bin aboneden 14’ü hakkında ise yasal işlem başlatıldığı anlaşıldı. Buna karşın, kesintinin kaç haneyi etkilediği, hangi illerde yoğunlaştığı, ortalama kesinti süresinin ne olduğu ve icra süreçlerinde tahsilat oranının kaç olduğu soruları yanıtsız bırakıldı.
CHP’li Genç, Bakanlığın yanıtının enerji yoksulluğunun gerçek boyutunu ortaya koymaktan uzak olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Enerji desteği yalnızca ekranda yazan bir yüzde oranı değildir. Asıl mesele, vatandaşın faturasında ne kadar destek olduğu, bu desteğin kamuya ne kadara mal olduğu, kaç hanenin borcu nedeniyle elektriksiz kaldığı ve hangi illerde bu tablonun ağırlaştığıdır. Biz bu soruların tamamını açık ve net biçimde sorduk. Ancak Bakanlık, toplam maliyeti açıklamadı, birim destek tutarını açıklamadı, kesilen hane sayısını açıklamadı, il bazlı veriyi açıklamadı, icra takiplerinde tahsilat oranını da açıklamadı.
“Dar gelirli yurttaş ile yüksek tüketimli abone aynı ölçüde mi destekleniyor?”
Bakanlık, elektrikte yüzde 55, doğalgazda yüzde 45 destek verildiğini söylüyor. Peki bu destek kimin faturasında kaç liraya karşılık geliyor? Dar gelirli yurttaş ile yüksek tüketimli abone aynı ölçüde mi destekleniyor? Sanayiye, ticarethanelere ve konutlara sağlanan desteğin dağılımı nedir? Bu soruların yanıtı yok. Oran açıklamak kolaydır; kamuoyu açısından önemli olan, o oranın arkasındaki gerçek maliyetin ve gerçek sosyal tablonun açıklanmasıdır.”
Genç, Bakanlığın 2025 verilerine göre her 10 bin aboneden 23’ünün elektriğinin borç nedeniyle kesildiğine dikkat çekerek, “Bu sayı küçük gösterilmeye çalışılsa bile her oran, elektriği kesilen gerçek haneler, karanlıkta kalan çocuklar, çalışamayan esnaf, ısınma ve temel yaşam ihtiyacını karşılamakta zorlanan yurttaşlar demektir. Üstelik Bakanlık bize bunun kaç haneye denk geldiğini dahi söylemiyor. Oran verip toplam sayıyı gizlediğinizde, sorunun büyüklüğünü de görünmez hale getirirsiniz” dedi.
“Devletin görevi krizi görünmez kılmak değil, verileri bütün açıklığıyla paylaşmaktır”
Bakanlığın kesintilerin önemli bölümünü unutulan faturalar, bankacılık sorunları, yazlıklar ve sezonluk işletmelerle açıkladığını belirten Genç, “Enerji yoksulluğunu birkaç teknik aksaklığa veya dönemsel kullanıma indirgemek kabul edilemez. Hayat pahalılığı karşısında faturayı ödeyemeyen yurttaşın yaşadığı sorun, idari bir istatistik değil, sosyal bir krizdir. Devletin görevi bu krizi görünmez kılmak değil, verileri bütün açıklığıyla paylaşmak ve ihtiyaç sahibine gerçekten ulaşan adil bir destek sistemi kurmaktır” ifadelerini kullandı.
2026 yılında destek kriterlerinin değiştirilip değiştirilmeyeceğine ilişkin sorunun da yanıtsız bırakıldığını belirten Genç, şöyle devam etti:
“Enerji destekleri yeniden hedeflenecek mi, kaç hane destek kapsamı dışında kalacak, kaç yeni hane sisteme girecek; bunların hiçbirini bilmiyoruz. Yurttaşın elektrik ve doğalgaz faturası üzerinden yürütülen bir politika varsa, bunun ölçüsü, maliyeti, kapsamı ve sonucu açık olmak zorundadır. Kamu kaynaklarıyla sağlanan desteğin hesabı da kamuoyuna verilmelidir.”
“Şeffaflık yoksa, adil ve etkili bir enerji desteği politikası olduğundan da söz edilemez”
Genç, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını ayrıntılı veri açıklamaya çağırarak, “Enerji yoksulluğu, birkaç yuvarlak oranla geçiştirilemeyecek kadar ciddi bir meseledir. Bakanlık; desteklerin toplam maliyetini, abone gruplarına göre birim destekleri, borç nedeniyle kesilen hane sayılarını, il bazlı dağılımı, yasal takip verilerini ve tahsilat oranlarını gecikmeden açıklamalıdır. Şeffaflık yoksa, adil ve etkili bir enerji desteği politikası olduğundan da söz edilemez” dedi.