Bakanlık binası önünde düzenlenen programda konuşan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakan Yardımcısı Fatma Öncü, hükümetin, Türkiye'yi siyasi, sosyal, ekonomik, diplomatik ve hukuki tüm engellerden kurtarmak için yola çıktığını belirterek "engelsiz Türkiye"nin sadece teknik düzeltme ve düzenlemeleri değil, sisteme dair değişim ve dönüşümü de ifade ettiğini söyledi. Öncü, bireylerin kimlik ve kişiliğinden bağımsız, kendini mutlu hissetmesinin öncelikleri olduğunu ifade etti.
Engellilere yönelik düzenlemelere 2005'teki hukuki altyapıyı güçlendirme çalışmalarıyla başladıklarını ve 1500 maddelik engelliler hukuku oluşturduklarını kaydeden Öncü, Türkiye'nin 2007'de BM Engelli Hakları Sözleşmesi'ni ilk imzalayan ülkeler arasında yer aldığını hatırlattı.
Bakan Yardımcısı Öncü, engellilere yönelik pozitif ayrımcılığın 2010'da anayasal güvence altına alındığını, 2015'te Engelli Hakları Sözleşmesi Protokolü'nün onaylandığını anlattı. Öncü, "2030 Engelsiz Vizyonu"nu hazırladıklarını, 2013'te Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Sistemini kurduklarını kaydederek " Denetimler başlatarak belediyelerin ve kurumların harekete geçmelerini sağladık. Bugüne kadar 47 bin 527 denetim gerçekleştirdik. Denetim sonucu standartlara uygun olduğu tespit edilen bina, açık alan ve toplu taşıma araçlarına 'Erişilebilirlik Belgesi' veriyoruz. Bu kapsamda 2 bin 550 belge düzenledik." dedi.
"Erişilebilirlik eğitimlerine 20 bin 148 kişi katıldı"
Tanıtımını yaptıkları erişilebilirlik logosunun, ilgili belgeyi alan bina, açık alan ve toplu taşıma araçlarında kullanılabileceğini kaydeden Öncü, 2011'den bu yana düzenlenen erişilebilirlik eğitimlerine 20 bin 148 kişinin katıldığı bilgisini verdi.
Öncü, 2018'de erişilebilirlikle ilgili harcamalar için açılan özel bütçe kodunun kamu kurumlarınca kullanılmaya başlandığını, erişilebilirlik kültürünün oluşturulması için Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından 2020'nin "Erişilebilirlik Yılı" ilan edildiğini anımsattı.
Geçen yıl başlattıkları "Erişilebilirlik Atölyeleri" kapsamında, kaldırımlara ilişkin çalışmayı belediyelerle yürüttüklerini hatırlatan Öncü, atölyelere bu yıl da yaya geçitleri ve duraklar konularıyla devam edeceklerini bildirdi.
Öncü, atölyelerin ikinci ayağını oluşturan "Web Erişilebilirlik Eğitimi Serisi" kapsamında Cumhurbaşkanlığı, TBMM, EPDK, BDDK gibi düzenleyici denetleyici kurumlar ile yüksek yargı organları, YÖK ve üniversiteler, valilikler, il müdürlükleri ve belediyelerin de aralarında bulunduğu 850'den fazla kurumdan 3 bin 342 kişinin eğitimlere katıldığını anlattı. Bakan Yardımcısı Öncü, şunları kaydetti:
"Büyük önem atfettiğimiz çalışma konularından biri de acil durum ve tahliye planı ile sistemleri oldu. Uluslararası katılımla düzenlediğimiz iki çalıştayımız ile uluslararası alana da katkı sağlayacak standartları geliştirmeye bir adım daha yaklaştık. Ayrıca 'Akıllı Ulaşım Sistemlerinin Erişilebilirliği Çalıştayı'nı gerçekleştirdik. Güncel standardın kullanıldığı 'Web Erişilebilirlik Kontrol Listesi'ni tamamladık ve önümüzdeki günlerde kullanıma açacağız."
"BM'nin erişilebilirlik logosunun bu amaç için uygun olduğuna karar verdik"
Erişilebilirliğe ilişkin toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla öğrencilere yönelik "Erişilebilirlik Temalı Yarışmalar" düzenleyeceklerini belirten Öncü, 2017'de hazırladıkları "Çocuklar İçin Erişilebilirlik Rehberi"ni de geliştireceklerini ifade etti.
Erişilebilirliği yaygınlaştırmanın önemine işaret eden Öncü, "erişilebilirlik logosu"nun da uygulamaların görünürlüğünü artırmak için atılan adımlardan biri olduğunu, BM tarafından tasarlanmış logonun bu amaca hizmet ettiğine karar verdiklerini bildirdi. Öncü, logonun kullanımına ilişkin süreç konusunda şunları kaydetti:
"Erişilebilirlik logosu, engelliler için erişilebilir olan bina, açık alan kullanımları, toplu taşıma araçları ile erişilebilir olan ürünleri göstermek için oluşturulmuştur. Fiziksel erişimin yanı sıra bilgi ve iletişim teknolojilerine erişimi de kapsamaktadır. Logomuz, denetim sonucu 'Erişilebilirlik Belgesi' almaya hak kazananlar tarafından bayrak, tabela, etiket gibi görünür alanlarda, broşür, kartvizit gibi basılı materyaller ile tanıtım ve reklam malzemelerinde kullanılabilecektir. Erişilebilirlik logosu ile erişilebilirlik artık daha görünür olacak."
"Vatandaşlar, bu logoyu gördüğü alana ve binaya bağımsız şekilde erişebilecek"
Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürü Orhan Koç ise bugünün Türkiye'de erişilebilirliğin geldiği noktayı ifade etmesi bakımından önemli olduğunu söyledi.
81 ilde "Erişilebilirlik Belgesi" alan 2000'i aşkın noktada bugün eş zamanlı olarak çeşitli aktiviteler yapıldığını belirten Koç, "Bundan sonra engelli, yaşlı, çocuk, kadın, tüm vatandaşlarımız, bu logoyu gördüğü bir alana ve binaya bağımsız şekilde erişebileceğini anlamış olacak." dedi.
Öncü ve Koç, daha sonra erişilebilirlik logolu bayrağı göndere çekti, etiketleri de Bakanlık girişi ile engelli rampası, anons sistemi ve tekerlekli sandalye alanının bulunduğu özel halk otobüsüne yapıştırdı.
Erişilebilirlik Logosu’nun özellikleri
Logodaki simetrik figür ve daire şekli küresel erişimi ve toplumu oluşturan bireyler arasındaki uyumu temsil ediyor. Kolları açık insan figürü, farklı özelliklere sahip insanların tümünün kapsanmasını sembolize ediyor. Logodaki kafa bilişsel düşünmeyi, dört mavi daire vücudun uç noktalarını, eller ve ayaklar hareketliliği ve kolların açık olması herkesi kapsayıcılığı anlatıyor.
**
Gündüz Hizmet Merkezlerinde Engellilere Sunulacak Hizmetlerin Standartlaştırılması İçin Yol Gösterici Rehber
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, gündüz hizmet merkezlerinde engellilere sunulacak nitelikli hizmetlerin standartlaştırılması ve yeni açılacak merkezlere yol gösterici olması amacıyla örnek bir gündüz hizmet merkezinin yapılanma ve işleyiş sürecini içeren bir rehber hazırladı.
Bakanlık, engelli bireyler ve ailelerinin güçlendirilmesi ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi amacıyla çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda engelli vatandaşların ihtiyaç duyduğu bakım hizmetlerinin yarı sıra kendine güvenen, üreten ve bağımsız yaşayabilen kişiler haline gelebilmesi konusunda gündüz hizmet merkezleri önemli bir yer tutuyor.
Gündüz hizmet merkezlerinde engelli bireylerin yaşam kalitesinin artırılması ve sosyal hayata aktif katılımlarına katkı sağlanması amacıyla engelli bireyler ile ailelerine eğitim, rehberlik ve danışmanlık hizmeti, psiko-sosyal rehabilitasyon hizmeti, gündüz bakım ve rehabilitasyon hizmetleri tam gün, yarım gün veya seanslı olarak sunuluyor.
2021 yılı Kasım ayı itibarıyla Bakanlığa bağlı engelli bireye yönelik hizmet veren 25 müstakil, 104 kuruluşa bağlı olmak üzere toplam 129 gündüz bakım merkezi bulunuyor. Bu merkezlerde 1.159 engelli birey ve ailesi hizmet alıyor.
Türkiye’de belediyeler bünyesinde ise 66 merkezde 95 bin engelli birey aktif hizmet alıyor. Bakanlık, uygulanan gündüz hizmet modeli ve merkezlerden hizmet alan engelli birey sayısının artırılmasını hedefliyor.
Bu hizmet modelinin Bakanlığın yanı sıra belediyeler ve sivil toplum kuruluşlarınca standartları belirlenmiş şekilde yürütülebilmesi gerekiyor.
Bu kapsamda Bakanlığın Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gündüz hizmet merkezlerinde engellilere sunulacak nitelikli hizmetlerin standartlaştırılması ve yeni açılacak merkezlere yol gösterici olması amacıyla bir rehber hazırlandı.
Gündüz hizmet merkezi açma amacında olan kurum ve kuruluşlara örnek teşkil etmesi hedefiyle hazırlanan rehber, örnek bir gündüz hizmet merkezine ilişkin yapılanma ve işleyiş sürecini içeriyor.
Rehberden, il müdürlüklerinin yanı sıra, gündüz hizmet merkezi açmayı planlayan belediyeler, STK'lar ve ilgili diğer kurum ve kuruluşların da yararlanması amaçlanıyor.
Rehberde gündüz hizmet merkezi tasarımı en geniş anlamıyla yer alıyor. Gündüz bakım ve rehabilitasyon birimi ile ihtiyaca ve kaynağa göre belirlenmiş atölyeler, engelli bireylere yönelik bir gündüz hizmet merkezinde yer alması zorunlu birimler olarak belirtiliyor. Diğer birimlerin ise kurum ve kuruluşların fiziki, mali ve insan kaynağı kapasitesine göre belirlenebileceği ifade ediliyor.
Rehberde hizmetin yerelde engelli bireylere ve ailelerine en yakın yerde sunulması, erişilebilirliğin kolaylaştırılması ve ihtiyaca göre tasarlanmış olmasının önemi vurgulanıyor.
Rehbere https://www.aile.gov.tr/media/97638/engelli_bireylere_-yonelik_-gunduz_-hizmet_-merkezi_-rehberi.pdf adresinden ulaşılabilecek.